بورس کالای ایران در یک نگاه

 


بازار محصولات نفتی و پتروشیمی، صنعتی و کشاورزی در ایران همواره با محدودیت ها و دشواری های ساختاری زیادی روبرو بوده و بخش عمده ای از این مشکلات مربوط به عدم استفاده از ابزارهای نوین اقتصادی و ساختار نامناسب و ناکارآمدی بازار می باشد که با وجود تلاش های بسیار انجام شده توسط دولت محترم طی 2 دهه اخیر در جهت اصلاح این ساختار ، اما شاهد عدم بازدهی مناسب و حصول نتایج مورد انتظار در این بخش بوده ایم به گونه ای که علی رغم صرف هزینه های بسیار توسط دولت برای تنظیم بازار و تعیین قیمت نهاده ها و محصولات، اما در بخش تولید و توزیع و در پی آن مصرف کنندگان همواره با مشکلات فراوانی روبرو بوده اند که مهمترین این مشکلات را می توان به شرح ذیل خلاصه نمود:


1-  نوسانات کاذب قیمت محصولات ناشی از ارتباط نامشخص و نامناسب میان عرضه و تقاضا.

2-  عدم امکان مدیریت ریسک و محافظت از نوسانات آتی قیمت.

3-  فقدان یک نظام قیمت گذاری شفاف بر پایه تعادل میان عرضه و تقاضا و نیاز بازار.

4-  نبود یک سیستم اجرایی و ناظر بر حسن انجام تعهدات طرفین معامله.

5-  فقدان یک سیستم جمع آوری، پردازش و تحلیل اطلاعات و آمار تولید، واردات، صادرات و مصرف در جهت اطلاع رسانی به بازار و تصمیم گیری مطلوب.

6-  عدم هماهنگی میان بخش های تولیدی و بازرگانی در زمینه واردات، صادرات و بازار مصرف.



اهداف بورس کالای ایران

 


از آن جایی که بورس های کالا به عنوان نهادهایی سازمان یافته جهت داد و ستد قانونمند و نیز توسعه بازار سرمایه و بخش های مختلف اقتصادی به شمار می روند، لذا نتایج عملکرد آنها می تواند تاثیرات بسیار مثبتی در مناسبات تولید، توزیع ، مصرف و در نتیجه افزایش رفاه اقتصادی جوامع به دنبال داشته باشد؛ چرا که بورس کالا تجلی گاه خواسته های تولیدکنندگان و مصرف کنندگان است و در این بازار است که همه فعالان بازار، نیازهای خود را در یک فضای رقابتی، شفاف و قانونمند مطرح می کنند.


از مهمترین اهداف و اثرات بورس کالا می توان به موارد ذیل اشاره نمود:


1-  ایجاد بازاری قانونمند و سازمان یافته جهت تسهیل داد و ستد کالاها.

2-  سامان دهی بازار کالاها از طریق مکانیزم اجرایی ناظر بر تعهدات و تضمین منافع طرفین معامله .

3-  کشف شفاف قیمت کالاها بر اساس تعامل و تقابل عرضه و تقاضا و نیاز بازار .

4-  برقراری امکان اعمال مدیریت ریسک در بازار .

5-  امکان انجام معاملات نقد، نسیه، سلف، آتی و اختیار با استفاده از ابزار های نوین مالی.

6-  توسعه سرمایه گذاری و فراهم سازی تسهیلات مالی برای خرید و فروش.

7-  اطلاع رسانی درباره وضعیت بازار داخلی و خارجی کالاهای پذیرش شده به منظور افزایش سطح دانش فعالان بازار.



چگونگی خرید کالا

 


مراحلي را که لازم است جهت خريد و تهيه کالاي مورد نيار خود در بورس کالا طي نمائيد بشرح زير مي باشند:


1-  فرم درخواست خريد کالاي مورد نياز خود را که در آن مشخصات ريز کالا، قيمت پيشنهادي، توليد کننده کالا، و... را پر نموده اید به کارگزار تسليم مي نمايید.


2-  کارگزار امکان تهيه کالا را بررسي نموده و درصورت لزوم با توليد کننده نيز در خصوص عرضه کالا رايزني مي نمايد.


3-  سپس امکان تهيه کالا به اطلاع شما رسانده مي شود و از شما خواسته مي شود که 10 درصد از ارزش کالا را به عنوان پيش پرداخت به حساب کارگزار واريز مي نمائيد.


4-  کارگزار درخواست شما را اجرا نموده و در صورت لزوم با دیگر متقاضیان رقابت مي نمايد و کالاي درخواستي شما را تهيه مي نمايد.


5-  پس از خريد کالا در تالار، توسط کارگزار کالاي خريداري شده، قيمت هر کيلو، مشخصات و مبالغ آن به اطلاع شما رسانده مي شود و از شما در خواست مي گردد که کل ارزش کالاي خريداري شده را بهمراه حق الزحمه کارگزار و عوارض بورس در وجه اتاق پاياپاي واريز نمايد.


6-  شما حداکثر T+3 مهلت دارید تا مبلغ خواسته شده را واريز نمائيد.


7-  پس از واريز وجه، تائيدیه فروش کالا نيز از سوي کارگزار فروشنده به شما تحويل مي گردد.


8-  توليد کننده نيز مشخصات کالاي تحويلي (حواله فروش) را به شما ارسال مي نمائيد.


9-  شما مي توانيد با برقراري ارتباط با توليد کننده، از باربري که کالاي شما را تحويل مي نمايد اطمينان حاصل نموده و اقدام به تحويل گرفتن کالاي خود نمائيد.




نحوه ی فروش کالا :

 


1-  به منظور فروش کالای تولید خود ابتدا می بایست مشخصات کالای خود را به بورس کالا ارسال و تایید پذیرش بورس کالا را در خصوص   عرضه کالای خود در بورس اخذ نمایید.

2-  پس از اخذ مجوز عرضه اقدام به برقراری ارتباط با یکی از کارگزاران نموده و فرم فروش کالای خود را تکمیل نمایید که لازم است در آن   مشخصات کالای پیشنهادی و قیمت مد نظرتان را درج نمایید.

3-  کارگزار درخواست را در تالار معاملات بورس کالا عرضه و درصورت خرید کالا توسط کارگزاران (مشتریان) مقدار فروش، مبلغ فروش و مشخصات مشتری را به اطلاع شما می رساند.

4-  شما نیز پس از اطلاع از مبلغ فروش رسیده، حق الزحمه کارگزار و عوارض بورس را به حساب اتاق پایاپای واریز می نمایید.

5-  سپس مشتری را از چگونگی تحویل کالا مطلع نموده و در صورت امکان باربری خود را نیز مشخص می نمایید.

6-  پس از تحویل کالا به مشتری حواله رسید کالا را به کارگزاری ارسال می نمایید.



معافیت های مالیاتی و مزایای خرید و فروش و پذیرش کالاها در بورس کالای ایران

 


مزایای ساختاری


1-  در بورس کالا، امکان پوشش، توزیع و انتقال ریسک وجود دارد.

2-  در بورس کالا، امکان پوشش، توزیع و انتقال ریسک وجود دارد.

3-  در بورس کالا، کیفیت و کمیت کالا و مبلغ معامله و مدت معامله تضمین شده است.

4-  کشف قیمت در بورس کالا از طریق حراج حضوری و بصورت شفاف صورت گرفته و با حذف رانت باعث فسادزدایی از بازار معاملات می گردد.

5-  پذیرش کالا جهت فروش در بورس کالا منوط به داشتن استاندارد های اجباری برای آن کالا می باشد و از این راه کیفیت کالا در بورس تضمین می گردد.

6-  در بورس کالا، مبداء کالا مشخص و تضمین شده است.

7-  در مقایسه با تشریفات مناقصات و مزایدات سرعت انجام معاملات در بورس کالا بسیار بالاتر بوده و جریان معاملات از امنیت کامل برخوردار است.

8-  در صورت بروز اختلاف میان طرفین معامله، بورس کالا دارای مراجع اختصاصی بررسی و رسیدگی به دعاوی بوده و سرعت رسیدگی به دعاوی مطرح شده در مقایسه با دادگاه های عادی بالاتراست.

9-  با استفاده از ابزارهای مالی مانند قراردادهای سلف استاندارد و ساز و کار اوراق بهادار مبتنی بر کالا، امکان تامین مالی بنگاه‌ها از این طریق وجود دارد.

10-  حذف بخشی از هزینه‌های مرتبط با فروش و بازاریابی باتوجه به وجود بازار مستقیم و بدون واسطه در بورس کالا.

11-  وجود شفافیت در معاملات بورس کالا و حذف هرگونه عاملی که در حوزه فروش، منجر به ایجاد رانت خواهد شد.


مزایای مالیاتی


1-  طبق ماده (6)قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید، معادل ده درصد(10%) از مالیات بر درآمد حاصل از فروش کالاهایی که در بورسهای کالایی پذیرفته شده و به فروش می رسد و ده درصد(10%) از مالیات بر درآمد شرکت هایی که سهام آنها برای معامله در بورس های داخلی یا خارجی پذیرفته می شود و پنج درصد(5 % ) از مالیات بر درآمد شرکت هایی که سهام آنها برای معامله در بازار خارج از بورس داخلی یا خارجی پذیرفته می شود ، از سال پذیرش تا سالی که از فهرست شرکت های پذیرفته شده در این بورس ها و یا بازارها حذف نشده اند با تایید سازمان بورس و اوراق بهادار بخشوده می شود. شرکت هایی که سهام آنها برای معامله در بورس های داخلی یا خارجی یا بازارهای خارج از بورس داخلی یا خارجی پذیرفته می شود در صورتی که در پایان دوره مالی به تایید سازمان بورس و اوراق بهادار حداقل بیست درصد (20%) سهام شناور آزاد داشته باشند معادل دو برابر معافیت های فوق از بخشودگی مالیاتی برخوردار می شوند.


2-  بر اساس تبصره 1 ماده (7) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید ، تمامی درآمدهای صندوق سرمایه گذاری در چهارچوب این قانون و تمامی درآمدهای حاصل از سرمایه گذاری در اوراق بهادار ماده یک قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384 و درآمدهای حاصل از نقل و انتقال این اوراق یا درآمدهای حاصل از صدور و ابطال آنها از پرداخت مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387/3/2 معاف می باشد و از بابت نقل و انتقال آنها و صدور و ابطال اوراق بهادار یاد شده مالیاتی مطالبه نخواهد شد. ( بنابر اعلام معاونت حقوقی سازمان بورس و اوراق بهادار از آنجا که شورای عالی بورس و اوراق بهادار ، قراردادهای آتی و اوراق سلف استاندارد را به عنوان ابزار مالی جدید مورد تصویب قرار داده و ابزارهای مالی نیز اوراق بهادار موضوع بند 24 ماده یک قانون بازار اوراق بهادار هستند، به تصریح تبصره یک ماده (7) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید ، معاملات قراردادهای آتی و اوراق سلف استاندارد نیز از پرداخت مالیات معاف می باشد.


3-  بر اساس تبصره 2 ماده (7) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید ، سود و کارمزد پرداختی یا تخصیصی اوراق بهادار موضوع تبصره 1 این ماده به استثنا سود سهام و سهم الشرکه شرکتها و سود گواهی های سرمایه گذاری صندوقها ، مشروط به ثبت اوراق بهادار یاد شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار جزء هزینه های قابل قبول برای تشخیص درآمد مشمول مالیات ناشر این اوراق بهادار محسوب می شود.


4-  بر اساس ماده (17) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید ، خرید و فروش کالاهای پذیرفته شده در بورس های کالایی که با رعایت مقررات حاکم بر آن بورس ها مورد داد و ستد قرار می گیرند توسط وزارتخانه ها و دستگاه های دولتی و عمومی و دستگاه های اجرایی نیاز به برگزاری مناقصه یا مزایده و تشریفات مربوط به آنها ندارد.


5-  بر اساس ماده (18) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید ، دولت مکلف است کالای پذیرفته شده در بورس را از نظام قیمت گذاری خارج نماید.




نرخ کارمزدهای معاملات

 


1-  سقف نرخ کارمزد شرکت بورس کالای ایران از معاملات، 0/6 در هزار (0/0006) ارزش هر معامله از هر یک از طرفین معامله ( فروشنده و خریدار) حداکثر تا یکصد میلیون ریال از هر طرف معامله.


2-  سقف نرخ کارمزد کارگزاران عضو بورس کالای ایران در معاملات کالاهای صنعتی و معدنی و فراورده های نفتی و پتروشیمی 1/8 در هزار (0/0018) و در معاملات کالاهای کشاورزی2/25 در هزار (0/00225) ارزش معامله تا حداکثر یکصد میلیون ریال در هر معامله.


3-  سقف حق الدرج کالای پذیرفته شده در بورس کالای ایران برای کالاهای صنعتی و معدنی0.2 در هزار (0002/0) ارزش معاملات انجام شده در طی یکسال حداکثر تا 150 میلیون ریال که توسط بورس کالا از شرکت عرضه کننده کالا اخذ می گردد.


4-کارمزد سازمان بابت حق نظارت بر معاملات به شرح زیر تعیین گردید:


یک دهم درصد ارزش هر معامله در بورس اوراق بهادار و کالا به عنوان کارمزد سازمان بابت حق نظارت بر معاملات تعیین می گردد که میزان 40% آن را خریدار و 60% آن را فروشنده پرداخت خواهد کرد.توضیح اینکه سقف مجموع کارمزد یاد شده در هر معامله دویست میلیون ریال تعیین می گردد. به نحوی که حداکثر کارمزد خریدار هشتاد میلیون ریال و حداکثر کارمزد فروشنده یکصد و بیست میلیون ریال باشد.




خدمات شرکت کارگزاری تدبیرگران فردا در حوزه بورس کالا

 


شرکت کارگزاری تدبیرگران فردا مجوز فعالیت در گروه فراورده های نفتی وپتروشیمی، صنعتی و معدنی، کشاورزی و معاملات آتی را داشته و خرید و فروش در تالار فیزیکی بورس کالای تهران، تالار صادرتی، تالار فرعی و قراردادهای سلف موازی و انواع معاملات آتی را به انجام میرساند.


همچنین این شرکت در شهرهای مشهد، قم، تبریز، یزد، قزوین، ارس و زنجان دارای نمایندگی و شعب بوده که آماده خدمات رسانی به مشتریان محترم میباشد.