1. مفاهیم :

 


قرارداد آتی قراردادی است كه فروشنده بر اساس آن متعهد می شود در سررسيد معين ، مقدار معينی از كالاي مشخص را به قيمتی كه الان تعيين می كنند، بفروشد و در مقابل طرف ديگر قرارداد متعهد می شود آن كالا را با آن مشخصات، خريداری كند. در اين قراردادها، براي جلوگيری از امتناع طرفين از انجام قرارداد، طرفين به صورت شرط ضمن عقد متعهد می شوند مبلغی را به عنوان وجه تضمين نزد اتاق پاياپای بگذارند و متعهد می شوند متناسب با تغيیرات قيمت آتی، وجه تضمين را تعديل كنند و اتاق پاياپای بورس کالا از طرف آنان وكالت دارد متناسب با تغييرات، بخشي از وجه تضمين هر يک از طرفين را به عنوان اباحه تصرف در اختيار طرف ديگر معامله قرار دهد و او حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در سر رسيد با هم تسويه كنند.

قرارداد آتی، قراردادی است که بر اساس آن فروشنده متعهد می شود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمت مشخص بفروشد و در مقابل، طرف دیگر قرارداد متعهد می شود همان کالا با همان مشخصات را در سررسید معین بخرد و برای اینکه هر دو طرف به تعهدات خود عمل کنند باید مبلغی را به عنوان وجه تضمین اولیه نزد اتاق پایاپای بگذارند که متناسب با تغییرات قیمت آتی باید این وجه تضمین اولیه را تعدیل کنند.


قرارداد آتی در بورس کالای ایران :


قرارداد آتی قراردادی است كه فروشنده بر اساس آن متعهد می شود در سررسيد معين ، مقدار معينی از كالای مشخص را به قيمتی كه الان تعيين می كنند، بفروشد و در مقابل طرف ديگر قرارداد متعهد می شود آن كالا را با آن مشخصات، خريداری كند. در اين قراردادها، براي جلوگيری از امتناع طرفين از انجام قرارداد، طرفين به صورت شرط ضمن عقد متعهد مي شوند مبلغی را به عنوان وجه تضمين نزد اتاق پاياپای بگذارند و متعهد می شوند متناسب با تغيیرات قيمت آتی، وجه تضمين را تعديل كنند و اتاق پاياپای بورس کالا از طرف آنان وكالت دارد متناسب با تغييرات، بخشی از وجه تضمين هر يک از طرفين را به عنوان اباحه تصرف در اختيار طرف ديگر معامله قرار دهد و او حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در سر رسيد با هم تسويه كنند.


قرارداد آتی سکه بهار آزادی :


دارایی پايه


اصطلاحاً در قراردادهای آتی، کالا يا آن دارايی که قرارداد آتی بر روی آن منتشر می شود را دارايی پايه می گويند. معمولاً در بورس های کالايی دنيا بر روي دارايی های مختلفی از جمله محصولات کشاورزی، انواع فلزات، انواع فراورده های نفتی و ساير محصولات به عنوان قرارداد آتی منتشر مي شود و به عنوان دارایی پايه قراردادهای آتی مطرح می شوند.


در قرارداد آتی سکه ، سکه طلای تمام بهار آزادی طرح امام خمینی(ره) ، به عنوان دارایی پایه می باشد.


اندازه قرارداد آتی


در قراردادهای آتی اندازه هر قرارداد توسط بورس تعيين می شود و سرمايه گذاران فقط می توانند مضرب های صحيحی از اين مقدار را مورد معامله قرار دهند. در بورس کالای ایران هر قرارداد آتی سکه ، معادل 10 سکه تمام بهار آزادی طرح امام خمینی (ره) ، می باشد .


ماه و سررسید قرارداد آتی


تاريخ سررسيد قراردادهاي آتي بر روي يک کالا به صورت استاندارد و مشخص توسط بورس تعيين مي شود و فقط براي سررسيدهاي معيني که تعيين مي شود امکان انجام معاملات آتي وجود دارد؛ مثلا در بورس کالا، امکان راه اندازی قراردادهای آتی سکه طلا در سررسید تمامی ماه های سال به تشخیص بورس وجود دارد . در حال حاضر ماه قرارداد آتی سکه ، ماه های زوج سال ( اردیبهشت ، تیر ، شهریور ، آبان ، دی ، اسفند ) می باشد .


حد نوسان قیمت روزانه


حد نوسان قیمت روزانه قرارداد آتی سکه ، حداکثر تا (5%-/+) با توجه به قیمت تسویه روز قبل ، می باشد.


حداقل تغییر قیمت سفارش


حداقل تغییر قیمت سفارش در قرارداد آتی سکه ، 5000 ریال برای هر سکه (50،000 ریال برای هر قرارداد ) تعیین گردیده است .


وجه تضمین اولیه


تضامین اولیه با توجه به فرمول محاسباتی زیر اخذ خواهد شد که با توجه به آن تضامین طی زمان ثابت نبوده و به صورت پویا در حال تغییر خواهد بود. مبنای محاسبه وجه تضمین در این فرمول میانگین موزون قیمت های تسویه در کلیه سررسیدهای قراردادهای آتی در دارایی پایه مربوطه تعیین شده است. اگر وجه تضمین محاسبه شده بر اساس فرمول زیر طی 5 روز کاری متوالی بزرگتر یا طی 15 روز کاری متوالی کوچکتر از وجه تضمین جاری باشد، وجه تضمین باید بر اساس فرمول زیر تعدیل شود:


A ×([(B ×S)/(C ×10)]+ 1)×C ×10= مبلغ وجه تضمین اولیه


A: 10%

میانگین موزون قیمت های تسویه در کلیه سررسیدهای قرارداد آتی سکه طلا:B

براکت تغییرات وجه تضمین:C

اندازه قرارداد:S


حداقل وجه تضمین


حداقل وجه تضمین ، 70 درصد وجه تضمین اولیه تعیین می گردد.


حداکثر حجم هر سفارش


حداکثر حجم برای هر سفارش 10 قرارداد می باشد.


کارمزد معاملات


کارمزد معاملات از بابت معامله هر قرارداد ، 10،000 ریال بورس ، 16،000 ريال کارگزار ، 4،000 ریال سازمان بورس و اوراق بهادار ( در مجموع 30،000 ریال ) می باشد.


کارمزد تسویه و تحویل


چنانچه قرارداد آتی سکه منجر به تحویل و تسویه در سررسید گردد ، کارمزد تسویه و تحویل بابت هر قرارداد 50،000 ريال می باشد.


ساعات و مراحل معامله


ساعات و مراحل معاملات قرارداد آتی سکه طلا به شرح زیر می باشد :


مراحل جلسه معاملاتی روزهای شنبه تا چهارشنبه  پنج شنبه ها

ساعت شروع ساعت پایان  ساعت شروع  ساعت پایان
دوره پیش گشایش 10:00 10:30 10:00 10:30
حراج تک قیمتی 10:30
10:30  
حراج پیوسته 10:30 18:55 10:30 15:55
دوره پایانی معاملات 18:55 19:00 15:55 16:00

نماد قرارداد


در قرارداد آتی سکه نماد شامل GCMMYY ( MM علامت اختصاری ماه قرارداد و YY سال قرارداد ) می باشد.


سقف مجاز موقعیت های تعهدی باز


سقف مجاز موقعیت های تعهدی باز برای اشخاص حقیقی 250 موقعیت در هر نماد معاملاتی و محدود به 750 موقعیت در تمامی نمادهای معاملاتی ، و برای اشخاص حقوقی 250 موقعیت در هر نماد معاملاتی و قابل افزایش تا 10% سرمایه ثبتی شرکت و محدود به 20% موقعیت های تعهدی باز در بازار می باشد .


موقعیت تعهدی فروش


اصطلاحاً گفته مي شود کسی که در بورس، قرارداد آتی را به فروش می رساند و خود را به تحويل دادن دارايی پايه بر اساس ضوابط استاندارد بورس در تاريخ معينی در آينده متعهد می کند، موقعيت فروش يا موقعيت تعهدی فروش اختيار کرده است. اگر اين فرد تا تاريخ سررسيد قرارداد اين موقعيت را حفظ کند ضرورتا بايد دارايی پايه را تحويل دهد.


موقعیت تعهدی خرید


همچنين، فردی که در بورس قرارداد آتی را مي خرد و خود را متعهد به خريد دارايی پايه بر اساس ضوابط استاندارد بورس در تاريخ معينی مي نمايد، اصطلاحاً موقعيت خريد يا موقعيت تعهدی خريد اختيار کرده است و اگر تا تاريخ سررسيد قرارداد اين موضع را حفظ کند ضرورتا بايد دارايی پايه را خريداری کند.


مهلت ارائه گواهی آمادگی تحویل

 

مهلت ارائه گواهی آمادگی تحویل تا 2 روز کاری قبل از آخرین روز معاملاتی تا 30 دقیقه پس از اتمام جلسه معاملاتی است .


جریمه ها


الف) حسب مواد 41 و 42 از دستورالعمل اجرایی قرارداد آتی جریمه عدم ارائه گواهی آمادگی تحویل از طرف دارندگان موقعیت تعهدی باز خرید و فروش به میزان یک درصد ارزش کل قرارداد بر اساس قیمت تسویه همان روز معاملاتی قرارداد آتی می باشد.


ب) جریمه عدم ارائه رسید انبار از طرف مشتریان فروشنده یک درصد ارزش قرارداد بر اساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی است که به نفع خریدار کسر می گردد. همچنین در صورتی که قیمت بازار نقدی دارایی پایه از قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی بیشتر باشد تفاوت این دو نرخ به نفع مشتری خریدار از فروشنده اخذ می گردد.


ج) جریمه عدم واریز وجه ارزش قرارداد بر اساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی از طرف مشتریان خریدار، یک درصد ارزش قرارداد م یباشد که به نفع فروشنده از حساب مشتری خریدار کسر می گردد و چنانچه قیمت بازار نقدی دارایی پایه از قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی کمتر باشد تفاوت این دو نرخ به نفع مشتری فروشنده از خریدار اخذ می گردد.


د) در تمامی موارد فوق کارمزد تسویه و تحویل هر دو سر معامله به نفع بورس از مشتری نکول کننده دریافت خواهد شد.


 




2. مزایای معاملات قراردادهای آتی

 


1. مهم ترين مزيت قراردادهای آتی خاصيت پوشش ريسک آن است. پوشش ريسک به معنای اتخاذ موقعيتی در بازار است که هدف از آن حداقل نمودن يا از بين بردن ريسک (ناخواسته) ناشی از نوسانات و تغييرات قيمت است. به عنوان مثال يک توليد کننده عمده يا مصرف کننده عمده برای از بين بردن نا اطمينانی و ريسکی که در مورد قيمت آينده محصولات خود با آن مواجه است، می تواند به راحتی با اتخاذ يک موقعيت فروش يا خريد در قالب يک معامله آتی با قيمت مطلوب برای زمان نياز نسبت به نوسان قيمت ها خود را در آينده بيمه کند.


2. تضمين معاملات توسط اتاق پاياپای بورس؛ اتاق پاياپای هر بورس نقش مهمی را جهت تضمين عملکرد مالی قراردادهای آتی معامله شده ايفا می کند و به عنوان پشتوانه قابل اطمينان براي طرفين معامله می باشد.


3. هزينه اندک معاملات: معاملات قراردادهاي آتي نسبت به معاملات نقدي از هزينه معاملاتي کمتري برخوردار بوده و مطالعات نشان می دهد که معاملات آتی هزينه هاي معادل 1/0 درصد هزينه معاملات نقدی را دارد.


4. استفاده از اهرم مالی: معاملات قراردادهای آتی در برگيرنده ريسک بالايی بوده و به معامله گران فرصت بدست آوردن سود زيادی را می دهد به طوري که معامله گر با يک سپرده اوليه اندک می تواند معادل کل ارزش دارايي تعهد شده، کسب سود يا زيان نمايد.


5. نقد شوندگي بالای معاملات: در قراردادهای آتی براي اينکه سرمايه گذار قادر به فروش قرارداد آتی باشد نياز به مالکيت آن کالا يا آن دارايي معين ندارد و با عمل پيش فروش مي تواند يک قرارداد آتی را در بازار بفروشد و در صورت نياز به تحويل، آن را از بازار فيزيکی تهيه نمايد که اين امر ميزان نقدشوندگی معاملات را تا حد بسيار زيادی افزايش می دهد. قبل از انجام معامله آتی بايد توجه داشت که اين معاملات دارای ريسک است و مطالعه و آگاهی دقيق از دستورالعمل های مربوطه بسيار ضروری می باشد.


معامله آتی دارای ريسک های مالي بالقوه ای است و ممکن است براي همه سرمايه گذاران مناسب نباشد. در معاملات آتی سود و زيان خريدار و فروشنده متقارن است. بدين معنی که اگر طرف دارنده موقعيت تعهدی خريد در اين قرارداد سود کند لزوما طرف دارنده موقعيت تعهدی فروش زيان می کند. ولی مسئله ای که اين ريسک را تشديد می کند اهرمی بودن معاملات آتی است.




3. مفهوم اهرم در معاملات آتی

 


اصولاً يکي از ويژگی های معاملات آتی اهرمی بودن آن هاست و اين ويژگی است که سود و زيان معاملات را در يک دوره زماني با توجه به آورده اوليه سرمايه گذار بسيار بالا نشان مي دهد. مفهوم اهرمی بودن را در قالب يک مثال واقعی می توان بازگو کرد. سود يا زيان واقعی هر فرد در موقعيتی که روی قرارداد آتی اتخاذ کرده است، دقيقا به اندازه تغيير قيمت آن قرارداد در روز موردنظر است.


براي مثال فردی که موقعيت تعهدی خريد روي قرارداد آتی سکه طلا با سررسید ارديبهشت ماه 1395 دارد در روز 04/08/1394 که قيمت تسويه این قرارداد نسبت به روز قبل تقریبا 200،000 ریال افزایش یافته است ، دقیقا به همین مقدار بر روی هر سکه سود داشته است و با توجه به اينکه هر قرارداد شامل 10 قطعه سکه طلا است، کل سود اين فرد 2،000،000 ریال می باشد که باید در پايان روز و در تسويه حساب روزانه به حساب او منتقل شود. حال سوال اين است که با توجه به اين سود درصد بازده اين فرد با توجه به سرمايه گذاری اوليه ای که انجام داده است ( وجه تضمين سپرده شده در حساب تضمين) چه قدر است.


مي دانيم که کل سرمايه گذاري فرد براي اتخاذ اين موقعيت تعهدی همان وجه تضمين قرارداد است. اگر وجه تضمين در تاريخ مذکور 9 ميليون ريال باشد، در اين صورت بازده سرمايه گذاری او در اين روز معادل تقريبا 22 درصد خواهد بود و اين همان ويژگي اهرمی در بازار معاملات آتی است.


دقيقاً به همين شکل اثر اهرمی باعث زيان های بالا نيز می شود. اين ويژگی معاملات آتی هنگامي اثر خود را بيشتر نشان مي دهد که بنا به دلايل مختلف نوسانات قيمت هاي آتی بالا باشد و قيمت ها با درصدهاي بالا نوسان کنند. البته ممکن است که مقدار وجه تضمين اوليه قراردادها افزايش يابد که در اين صورت اين ويژگی اهرمی تا حدی کاهش می يابد ولی همچنان وجود دارد.


دقيقاً به دليل همين ماهيت اهرمی و ريسکی بازارهای آتی است که توصيه می شود افراد با سطح آشنايی و آگاهی بالا وارد اين معاملات شوند.




4. فرآیند دریافت کد معاملاتی توسط مشتری

 


افراد حقیقی یا حقوقی برای شروع فعالیت در بازار معاملات قراردادهای آتی، ابتدا باید به یکی از کارگزاران بورس کالا که دارای مجوز معاملاتی قراردادهای آتی باشند، مراجعه و درخواست کد کنند.

مشتریان علاوه برتکمیل فرم درخواست کد می بایست مدارک زیر را به شرکت کارگزاری ارائه کنند:


1. رونوشت تمام صفحات شناسنامه به همراه اصل جهت مطابقت و احراز هویت.

2. رونوشت کارت ملی به همراه اصل جهت مطابقت و احراز هویت.

3. افتتاح حساب در اختيار بورس (عملياتی) نزد يکي از بانک های معرفی شده از سوی بورس کالا.

4. تکمیل و امضای فرم‌های اقرارنامه و بیانیه ریسک معاملات قراردادهای آتی و معرفی اطلاعات حساب‌های بانکی مشتری.

5. سپس کارگزار مدارک را به بورس تحويل می دهد. بورس نيز پس از بررسی مدارک مربوطه نسبت به صدور کد براي مشتری اقدام می کند و کد صادره را به کارگزار مربوطه اعلام می نمايد.




5. فرآیند انجام معاملات آتی

 


پس از صدور کد توسط بورس، مشتري مجاز به انجام فعاليت در بازار قراردادهای آتی می باشد که فرآيند انجام معاملات در قرادادهای آتی به صورت زير است:


1. واريز وجه تضمين اوليه به حساب عملياتی.


2. ارايه سفارش خريد و يا فروش به کارگزار مربوطه و اتخاذ موقعيت خريد يا فروش در بازار معاملات آتی.


3. انجام معاملات روزانه بر روی موقعيت معاملاتی اتخاذ شده به نحوی که مشتری می تواند تا زمان سر رسيد قرارداد به دفعات، کالا را خريد و فروش کرده و با توجه به نرخ های روز از سود مورد نظر بهره مند شود.


فرآیند تسویه


طی عملیات به روز رسانی حساب ها، بر مبنای آخرین قیمت تسویه روزانه، سود یا زیان حاصله در اثر اتخاذ قرارداد آتی در طی روز، توسط اتاق پایاپای در پایان جلسه معاملاتی به حساب عملیاتی مشتری واریز یا از آن کسر می شود.


قیمت تسویه روزانه میانگین وزنی قیمت معاملات انجام شده، طی نیم ساعت پایانی آخرین جلسه معاملاتی طی آن روز است. چنانچه حجم معاملات انجام شده در نیم ساعت پایانی، کمتر از 20%حجم کل معاملات همان روز باشد؛ برای محاسبه قیمت تسویه روزانه، میانگین وزنی قیمت معاملات انجام شده طی یک ساعت پایانی آخرین جلسه معاملاتی آن روز را در نظر می گیرند. اگر حجم معاملات انجام شده در یک ساعت پایانی، کمتر از 20% حجم کل معاملات همان روز باشد؛ محاسبه قیمت تسویه روزانه، براساس میانگین وزنی قیمت کل معاملات انجام شده در آن روز می باشد.


پس از محاسبه قیمت تسویه روزانه، عملیات به روز رسانی حساب ها انجام می شود. بدین معنی که تفاوت قیمت تعهد شده در قرارداد آتی با قیمت تسویه روزانه محاسبه شده و متناسب با اندازه قرارداد، توسط اتاق پایاپای به حساب عملیاتی مشتری در صورت سود واریز، یا در صورت زیان از آن حساب کسر می شود.


مثال هایی از تسویه روزانه :


1. معاملات یک مشتری در طی سه روز به شرح زیر می باشد ( اندازه هر قرارداد برابر 10 می باشد ) ؛

روز اول ؛ اخذ یک موقعیت تعهدی خرید به قیمت 940


روز قیمت تسویه
اول 975
دوم 990
سوم 970

محاسبه سود و زیان


روز سود(زیان) محاسبات توضیحات
اول 350  = 10 × (975-940)   قیمت تسویه بالاتر از قیمت خرید وی بسته شده است، پس او به عنوان یک خریدار، به ازای هر سکه 35 ریال سود برده است.
دوم 150  = 10 × (990-975)  مشتری موقعیت تعهدی خرید خود را باز نگه داشته است. قیمت تسویه امروز 15 ریال بیشتر از قیمت تسویه دیروز بسته شده است، پس او به عنوان یک خریدار، به ازای هر سکه 15 ریال سود برده است.
سوم (200)  = 10 × (970-990)  مشتری موقعیت تعهدی خرید خود را باز نگه داشته است. قیمت تسویه امروز 20 ریال کمتر از قیمت تسویه دیروز بسته شده است، پس او به عنوان یک خریدار، به ازای هر سکه 20 ریال ضرر کرده است.
کل سود(زیان) مجموع سود )زیان( وی در طی سه روز؛ که در واقع همان تفاوت قیمت خرید در روز اول با قیمت تسویه ی روز سوم در اندازه قرارداد می باشد :
300 = 10 × (940 – 970 )

2. معاملات یک مشتری طی سه روز به شرح زیر می باشد ( اندازه هر قرارداد برابر 10 می باشد ) ؛

روز اول ؛ اخذ یک موقعیت تعهدی خرید به قیمت 940

روز سوم ؛ اخذ یک موقعیت تعهدی فروش به قیمت 975


روز قیمت تسویه
اول 975
دوم 990
سوم 970

محاسبه سود و زیان


روز سود(زیان) محاسبات توضیحات
اول 350  = 10 × (975-940)  قیمت تسویه بالاتر از قیمت خرید وی بسته شده است، پس او به عنوان یک خریدار، به ازای هر سکه 35 ریال سود برده است.
دوم 150  = 10 × (990-975)  مشتری موقعیت تعهدی خرید خود را باز نگه داشته است. قیمت تسویه امروز 15 ریال بیشتر از قیمت تسویه دیروز بسته شده است، پس او به عنوان یک خریدار، به ازای هر سکه 15 ریال سود برده است.
سوم (150)  = 10 × (970-990)

            +

 = 10 × (970-975)
 مشتری با اخذ موقعیت تعهدی فروش، موقعیت تعهدی خود را بسته است. تسویه روزانه در این حالت در دو مرحله انجام می شود؛
1. موقعیت تعهدی باز خریدی که از قبل داشته است تسویه می شود. قیمت تسویه روزانه 970 ریال بسته شده است (20ریال کمتر از روز قبل( پس او به عنوان یک خریدار، به ازای هر سکه 20 ریال ضرر کرده است.
2. موقعیت فروش جدیدی که اخذ کرده است تسویه می شود. بدین صورت که قیمت تسویه روزانه 970 ریال بسته شده است پس او به عنوان یک فروشنده که در قیمت 975 ریال موقعیت تعهدی اخذ کرده است، به ازای هر سکه 5 ریال سود کرده است.
کل سود(زیان) مجموع سود )زیان( وی در طی سه روز؛ که در واقع همان تفاوت قیمت خرید در روز اول با قیمت تسویه ی روز سوم در اندازه قرارداد می باشد :
350 = 10 × (940 – 975 )


3. معاملات یک مشتری طی روز به شرح زیر می باشد ( اندازه هر قرارداد برابر 10 می باشد ) ؛

روز اول ؛ اخذ یک موقعیت تعهدی خرید به قیمت 945 و یک موقعیت تعهدی فروش به قیمت 970


روز قیمت تسویه
اول 975

محاسبه سود و زیان


روز سود(زیان) محاسبات توضیحات
سوم 250  = 10 × (945-975)

            +

 = 10 × (975-970)
 تسویه روزانه در دو مرحله انجام می شود؛
1. با اخذ موقعیت تعهدی خرید چون قیمت تسویه بالاتر از قیمت خرید وی بسته شده، او به عنوان یک خریدار، به ازای هر سکه 30 ریال سود کرده است.
2. با اخذ موقعیت تعهدی فروش چون قیمت تسویه بالاتر از قیمت فروش وی بسته شده، او به عنوان فروشنده، به ازای هر سکه 5 ریال زیان کرده است 
کل سود(زیان) مجموع سود )زیان( وی در طی سه روز؛ که در واقع همان تفاوت قیمت خرید در روز اول با قیمت تسویه ی روز سوم در اندازه قرارداد می باشد :
250 = 10 × (945 – 970 )


تخفیف بین سررسیدها


منظور از تخفیف بین سررسیدها در معاملات آتی سکه ، اتخاذ موقعیت تعهدی خرید در یک سررسید و اتخاذ موقعیت فروش در سررسید دیگر می باشد .


معامله گران بازار آتی سکه با استفاده از تخفیف بین سررسیدها ریسک خود را تاحد زیادی پایین می آورند. همچنین در صورتیکه روند بازار را صعودی پیش بینی کنند با اتخاذ موقعیت تعهدی خرید در سررسید دورتر و اتخاذ موقعیت فروش در سررسید نزدیکتر علاوه بر کاهش ریسک از افزایش فاصله بین سررسیدها کسب سود می نمایند. در بازارهای نزولی معامله گران بالعکس عمل می نمایند.


اخطاریه افزایش وجه تضمین


پس از انجام عملیات تسویه روزانه و به روزرسانی حساب ها، در صورتیکه مشتری در طی انجام معامله متحمل زیان شده باشد و پس از کسر زیان از حساب عملیاتی، وجه تضمین وی کمتر از حداقل وجه تضمین شود، برای مشتری اخطاریه افزایش وجه تضمین صادر می شود. کارگزار موظف است بلافاصله پس از دریافت اخطاریه وجه تضمین، آن را به اطلاع مشتری برساند. مشتری می بایست پس از دریافت این اخطاریه، حداکثر تا یک ساعت بعد ازشروع جلسه معاملاتی روز بعد، وجه تضمین جبرانی را به حساب عملیاتی خود واریز نماید. اگر مشتری توان مالی برای واریز وجه تضمین جبرانی را نداشته باشد، باید با اتخاذ یک موقعیت تعهدی معکوس، موقعیت تعهدی خود را ببندد. اگر مشتری اقدامی برای بستن موقعیت تعهدی باز خود و یا واریز وجه تضمین جبرانی نکند، پس از اتمام مهلت مشتری، کارگزار مربوطه بنابر دستور اتاق پایاپای و بدون توجه به خواست مشتری، اقدام به بستن تمام یا بخشی از موقعیت های تعهدی باز مشتری، برای تأمین وجه تضمین جبرانی مورد نیاز می کند. اگر شرایطی در بازار رخ دهد که مشتری یا کارگزار نتواند اقدام به بستن موقعیت تعهدی کند ( به عنوان مثال مشتری موقعیت تعهدی خرید اتخاذ کرده است و هم اکنون مجبور به اخذ موقعیت تعهدی فروش می باشد؛ ولی در بازار معاملات آتی صف فروش شده است، در واقع هیچ معامله گری حاضر به خرید قرارداد وی نیست) در این صورت تمام یا بخشی از موقعیت های تعهدی باز مشتری در بازار جبرانی بسته خواهد شد.


تحویل و تسویه نهایی


هرچه به زمان سررسید قرارداد آتی نزدیکتر می شویم، قيمت آتي به سمت قيمت نقدی ميل مي كند و در سررسيد قرارداد آتي، قيمت آتي با قيمت نقدی تقریباً برابر و يا خيلي نزديك می شود.


ارائه گواهی آمادگی تحویل


تمامی دارندگان موقعیت تعهدی باز، باید طی مهلت ارائه گواهی آمادگی تحویل)که 2 روز کاری قبل از آخرین روز معاملاتی هر نماد می باشد( توسط کارگزار مربوطه، گواهی آمادگی تحویل را به اتاق پایاپای ارائه کند. درصورتیکه تا پایان مهلت مقرر برای ارائه گواهی آمادگی تحویل، دارنده ی موقعیت تعهدی باز مدارک خود را ارائه نکند، قرارداد آتی وی بر اساس قیمت تسویه ی روز پایان مهلت ارائه گواهی آمادگی تحویل، تسویه نقدی شده و مشمول جریمه های مقرر در مشخصات قرارداد آتی می شود. مشتریانی که اقدام به اخذ موقعیت تعهدی در روز ارائه گواهی آمادگی تحویل نموده اند باید با اخذ موقعیت تعهدی جدید در آن روز همزمان گواهی آمادگی تحویل را نیز ارائه کنند. پس از مهلت ارائه گواهی آمادگی تحویل، اخذ هرگونه موقعیت تعهدی جدید نشان دهنده ی آمادگی وی برای تحویل می باشد.


دارندگان موقعیت تعهدی فروش موظند طی روز کاری پس از آخرین روز معاملاتی در زمان مشخص شده، به بانک عامل مراجعه و سکه های خود را به کارشناس مربوطه تحویل دهند. بانک پس از دریافت وجه کارشناسی از مشتری، اقدام به تعیین اصالت و کارشناسی سکه نموده و در صورت تکمیل تعداد سکه ها اقدام به صدور رسید تحویل سکه می نماید. اطلاعات مربوط به شرایط و چگونگی فرایند تحویل نزدیک به تاریخ سررسید هر نماد معاملاتی در سایت شرکت بورس کالای ایران در قسمت اعلانات آتی قابل مشاهده می باشد.


دارندگان موقعیت تعهدی خرید نیز می بایست تا ساعت 12 همان روز کل وجه لازم متناسب با تعداد قراردادهای آتی مأخوذ را به حساب عملیاتی خود واریز نمایند. خریدارانی که وجه مذکور را به حساب خود واریز نموده اند می بایست 2 روز کاری پس از آخرین روز معاملاتی به بانک عامل مراجعه نمایند و در صورت عدم نکول فروشنده متناسب با تعداد قراردا دهای آتی خود سکه ها را تحویل بگیرد.


درصورت عدم واریز وجه مذکور توسط خریدار، سکه ها به فروشنده مسترد می گردد و خریدار مشمول جریمه های مقرر در مشخصات قرار داد آتی خواهد شد. فروشنده نیز در صورت عدم تحویل سکه مشمول جریمه های مقرر در مشخصات قرارداد آتی خواهد شد.


شرایط و فرآیند اخذ کد معاملاتی برخط از کارگزاری تدبیرگران فردا


دارندگان کد معاملاتی قراردادهای آتی جهت معامله از طریق سامانه معاملات برخط ملزم به داشتن شرایط ذیل می‌باشند؛


شرایط صدور مجوز دسترسی به سامانه معاملات بر خط قراردادهای آتی


1. داشتن حداقل سن 18 سال


2. داشتن حداقل دیپلم


متقاضیان واجد شرایط فوق، جهت اخذ مجوز دسترسی به سامانه معاملات بر خط قراردادهای آتی ملزم به طی مراحل ذیل می‌باشند؛


فرآیند اخذ مجوز دسترسی به سامانه معاملات بر خط قراردادهای آتی:


1. مراجعه مشتری به کارگزار:


* تکمیل فرم"درخواست اخذ مجوز دسترسی به سامانه معاملات برخط"

* ارائه مدارک هویتی

* ارائه رونوشت آخرین مدرک تحصیلی


2. بررسی و بایگانی مدارک دریافت شده توسط کارگزار


3. مصاحبه شفاهی یا آزمون کتبی توسط مدیریت معاملات برخط جهت ارزیابی صلاحیت حرفه‌ای داوطلب


4. عقد قرارداد استفاده از خدمات عضو جهت انجام معاملات برخط کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا بین شرکت کارگزاری و مشتری


5. صدور نام کاربری و رمز عبور جهت دسترسی به سامانه معاملات برخط قراردادهای آتی توسط کارگزار برای مشتری